VERKEERDE POLITIEKE KLEUR? ONTSLAG!

 

 

 

 

VERKEERDE POLITIEKE KLEUR? ONTSLAG!

Rond de jaren 30 van de vorige eeuw was je niet zeker van je baan bij de Artillerie Inrichtingen als je lid was van sommige politieke stromingen. Met name leden van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP), die republikeins en anti militaristisch was, de  Communistische Partij Holland  (CPH) moesten hun ideeën afzweren. Zo niet. dan lag je ontslagbrief op de mat. Sympathisanten en anderen (bijvoorbeeld arbeiders wiens familieleden banden hadden met die partijen) werden systematisch weggepest.

Dit heeft nog lang voort geduurd want het bovenstaande was later ook van toepassing op leden van en de Eenheids Vak Centrale (EVC)  een Nederlandse vakcentrale gelieerd aan de Communistische Partij Nederland (CPN), (1944 tot 1964). Als centraal orgaan publiceerde de EVC het tijdschrift “Werkend Nederland”. In de jaren 50 waren de werknemers van de Artillerie inrichtingen en Bruynzeel die de Waarheid lazen ook nog slachtoffer van dit beleid. Een onbekend aantal ontsprong de dans. Jaren later bleek dat de bezorgers van de Waarheid waren gevolgd door agenten van de Binnenlandse Veiligheids Dienst (BVD) die alle adressen waar de krant werd ingegooid hadden genoteerd. Een aantal verderaf en niet in een wijk wonende abonnees ontving de krant echter in een aan hun geadresseerde enveloppe en stonden dus niet op die lijsten.

 

De Munitiewerker

De communisten gaven een eigen blaadje uit ,,Munitiewerker” , dat bestemd en geschreven was voor en door medewerkers van de AI. Het kon voor 5 cent worden aangeschaft. De Centrale Inlichtingendienst (CI) hield kopers en verkopers nauwlettend in de gaten en maakte van hun bevindingen geheime rapporten voor de Minister van Justitie.

 

Geheime C.I. documenten ©Rijksarchief Den Haag

Of dat goed werkte is de vraag, want diverse exemplaren bereikten toch de arbeiders van de fabriek. Een artikel in het blad van januari 1930 (nr 1 van de 2e jaargang) , was ,,Het schafttafelpraatje”, dat u hier onder kunt lezen.

 

HET SCHAFTTAFELPRAATJE.

Goeie morgen! Elkaar in geen tijd gezien, he? Ik werk tegenwoordig aan de expeditie. Nou, moet ik jullie eerlijk zeggen dat hoewel je evengoed poot-an moet, ik er niet voor in de fabriek wil. Ze maken je daar mesjogge met die rationalisatie. Weet je niet wat dat beteekent? Wat nou de juiste vertaling is weet ik ook niet zoo precies, maar het komt in ieder geval hierop neer, dat twee man het werk doen voor drie en er voor één betaald krijgen. Of ’t link is! De Hollandse arbeiders nemen het. Praten jullie nou niet van de S.D.A.P. of moderne vakbeweging, want beide hebben zich voor de rationalisatie onder het kapitalisme uitgesproken. Dat komt omdat jullie uitsluitend ,,De Courant” lezen, vandaar dat je d’r niks van weet. Accoord! Een volgend maal als ik hier weer schaft, zal ik jullie er meer van vertellen.

Maar nou wil ik jullie nog eens herinneren aan die Bedrijfskrant, welke is uitgegeven bij het 250-jarig jubileum. Absoluut een succes! Ik hoorde zeggen, dat er 500 nummers verkocht zijn. Flinke vrouwen, hé, die met de bedrijfskrant colporteerden. Dat geloof ik ook! De directie heeft er geen rekening mee gehouden. Of ze ‘m lezen? Reken maar!

Die twee S.D.A.P.ers Lispet en Gorlé zijn toch maar volkomen in hun eer hersteld. Je weet wel, die ééne huilde omdat hij veertig jaar aan de brug werkte en de bedrijfschef er geen notie van genomen had, en die tweede wou geen privaat schoonhouden. De ,,Munitiewerker” nam ’t voor de lui op en met succes. Ja de eerste is door den B.C. gefeliciteerd en die tweede is weer aan zijn vroegere werk gezet. De privaten aan de wapenfabriek worden ook beter onderhouden en aan de mitrailleur-afdeling zijn meer handdoeken afgegeven en tenslotte heeft ouwe Piet de stratenmaker, een medaille gekregen. Dit laatste zal wel niet in de bedoeling van de ,,Munitiewerker” gelegen hebben.

Hebben jullie nog foto’s gekocht? Ik zou je danken! Stel je voor, je koopt ‘t portret van je bedrijfschef om thuis op te hangen en je krijgt ff later je ontslagbrief. Twaalf bankwerkers zijn er ontslagen aan de wapenfabriek. Een bestuurder van de Federatie moet met nog een paar bestuurders een onderhoud gehad hebben met de directie over het ontslag en nu zijn er negen overgeplaatst. Die andere drie? Nu, die moesten weg. Die beten teveel af tegen baas Rotteveel. Als je dat zo hoort, moet het ook een fijne vogel wezen. Daar heb je nou het geval met die ontslagen bankwerker, één van de drie natuurlijk, Peele genaamd. Die man heeft zes kinderen en verliest kort geleden zijn vrouw. Hij sukkelde ook reuze met z’n kinderen. Daarvoor bleef hij vaker thuis dan een ander, maar kreeg dat verzuim van de directeur betaald. Ja zeker, dat is mooi. Daar zeg ik ook niks van. Maar wat zeg je me van die baas Rotteveel? Die had op die Peele een kijkie en telkens sarde hij die man met: ,, als je weer wegblijft, kan je wel helemaal thuis blijven.” Ja, die gabber is vergeten, dat ie-zelf met de vijl in zijn knuisten heeft gestaan. Zoo houdt-ie er ook twee gepensioneerde sergeanten in, die nota bene 33 gld. per week pensioen hebben en pas zes maanden aan de Hembrug werken en daar mot een ander, die er vijf jaar is, en diploma-leeraar Ambachtsonderwijs heeft, voor ruimen. Een zoodje, hè? Ja, jongens, soms pesten de neten je meer dan de luizen.

Ach wel nee kerel, de Metaalbewerkersbond heeft aan ’t intrekken van het ontslag niks gedaan. Die hadden het te druk met den Metaalbond. Lezen jullie dan geen krant? Er is een contract afgesloten met de metaalbond. Van de dertigduizend leden van den modernen metaalbewerkersbond mochten alleen zij stemmen, die bij een lid van den metaalbond werkten. Zoo doende werden er maar elf duizend stemmen uitgebracht; acht duizend voor het contract; de rest tegen en blanco. Maar de patroons niet aangesloten bij den metaalbond, betalen dezelfde loonen. Ook onze directie bepaalt zich daarnaar. Maar wij, hoewel leden van den Metaalbewerkersbond mochten niet stemmen. Zoo zie je dat, tachtigduizend in de metaalnijverheid werkzame arbeiders, zich moeten voegen naar de acht duizend voorstemmers van ’t contract.

De leiders hebben nou weer een paar jaar rust. Ja, zeg dat wel. Het is zeker droevig. Er werken hier toch een driehonderd leden van den Metaalbewerkersbond. Hoor jij van eenige activiteit? Als je zoo eens hoort hoe ’t er aan toe gaat in de draaierij van de patroonfabriek. Daar worden de tarieven zoo opgejaagd, dat per week soms zestig gulden wordt over verdiend. Nou, je mag me ville als ‘t niet waar is. De oudere werklieden kunnen heelemaal niet meer meekomme. Vroeger hield een baas rekening met je ouderdom of zwakte of anderszins. Maar tegenwoordig hebben ze in dat opzicht niks meer te vertellen. Dat doen die ingenieurtjes, die in den laatsen tijd bij dozijnen worden aangesteld. Je werkt nu volgens een planbord, d.w.z. administratief wordt alles ingedeeld, jij en ’t werk. Degene die dat doen, zijn die ingenieurs en die kenne de menschen niet eens. Onder laatst nog is er een draaier van een dikke zestig weer aan ’t werk gezet, waar zijn opzichter hem jaren geleden had afgenomen, omdat hij zulk fijn werk niet meer kon doen. Maar het ingenieurtje werkt volgens het planbord en die ouwe kreeg weer dat werk. De ingenieur werd er op gewezen, dat die man dat …. ,,Niks mee te maken,” was het antwoord.

Jij kletst maar: Ze moeten naar de modernen bond gaan. Ik heb je zoo straks al gezegd, dat die voor de rationalisatie is. Nou zeg jij wel dat het de arbeiders hun eigen schuld is en zich maar dood moeten werken, maar dat standpunt deel ik niet. Maar van dood gesproken. Opzichter Muchel is ook nog betrekkelijk plotseling overleden. Wat waren daar een hooge gasten bij tegenwoordig. Majoor Duquesne von Brukem, luitenant Jansen en de bedrijfschef Bokma. Ja die mot een hooge hoed opgehad hebben. Die kachelpijpen zijn anders knap uit de tijd. Je mot er een staljas bij dragen.

Zeg, weet je bij wiens dood de directie niet vertegenwoordigd was, dat was bij de begrafenis van Dirk Klokman, bestuurder van den Christelijken Bond. Ik weet zeker, dat ie er ook niks op gesteld was geweest. Ik moet zeggen, dat hij als bestuurder een flinke kerel was. Daarom was hij ook bij zijn hooge chefs niet in aanzien. Hij heeft ’t eens meegemaakt, dat ie als voorzitter van het Hembrugfonds de heer Houtwipper moest spreken. Hij klopt aan de deur, doet open en ziet dat er belet is. Hij trekt zich natuurlijk terug. Even later komt de bedrijfschef van de patroonfabriek uit de kamer en, pats, gaat de deur op de grendel. De bedrijfschef lacht en zegt tegen Klokman: ,,Daar sta je naast.” Ja vindt je niet? Onbehoorlijk! Klokman was woedend. ’t Is ook om uit je vel te springen. Dat de directie niet op zijn graf was, vind ik per slot juist, omdat de scheidingslijn goed getrokken is. Nou jongens, ’t is weer tijd! Tot ziens.

Geraadpleegde bron Rijks Archief (Den Haag) ©PDKAIH2017

 

MAN DIE SJEF SWOLFS ARRESTEERDE VOOR DE RECHTER.

MAN DIE SJEF SWOLFS ARRESTEERDE VOOR DE RECHTER.

In het Dagblad voor de Zaanstreek “De Typhoon” van Zaterdag 19 Februari 1949 verscheen het volgende artikel over de man die Sjef Swolfs, laborant van de Artillerie Inrichtingen arresteerde. U heeft hier al eerder over kunnen lezen in het artikel  VOORMALIG LABORANT ARTILLERIE INRICHTINGEN GEFUSILEERD.

 

Bijzonder Gerechtshof Amsterdam

 

RECHTZAAK KUITERS: De man die steeds huilde.

 Toen parketwachter Zwart, die al honderden lichte en zware politieke delinquenten in en uit de beklaagdenbank van het Bijzonder Gerechtshof in Amsterdam bracht, gistermorgen uit zijn bed stapte, vroeg zijn vrouw of hij een vrije dag had. Want hij kleedde zich in colbert. Geen uniformbroek, geen glimmend zwarte laarzen, geen blauwe jas, zelfs geen uniformpet en die staat hem toch zo goed. Toen zei de parketwacht: „Vandaag geen uniform, vrouw, want Kuiters komt voor!” En toen vertelde hij wat er met die Kuiters, die in Zaandam Swolfs arresteerde en radiotoestellen in de Noritfabriek opspoorde aan de hand was. Voor de oorlog was die man een eerzaam garagehouder in Amsterdam, in de oorlog deed hij erg zijn best voor de Duitsers en nu, nu is hij ondergebracht in een zwakzinnigen gesticht in Avereest, kan hij geen uniform meer zien. Dan gaat ie huilen, dan begint hij mensen de armen te breken, dan is hij in staat van twee hoog door een venster op straat te stappen. Als hij een joch in matrozenpak ziet, krijgt hij er wat van, politiemannen en postboden gaat hij blindelings opzij. Dat is erg. Hij zag in de oorlog teveel uniformen, hij heeft zich er bijna aan verkeken, maar nu is ’t uit. En omdat de president van het Hof de zaken rustig wil uitzoeken, besloot hij op medisch advies tot de maatregel: uniform thuis, want je kunt nooit weten… 

HIJ KON NIET TEGEN UNIFORMEN  

Het was een vreemd gezicht gistermorgen. Er was geen onderscheid meer. Een uniform doet tenslotte iets. Nu zaten daar gewone mannen. Zelfs was niet na te zien, dat die naast en achter Kuiters zaten, wachten of verplegers waren. Duizenden waren reeds in de houten verdachtenbank neergezet, maar Gerardus Kuipers genoot de eer de eerste te zijn bij wiens zaak géén uniformen aanwezig waren. Ja toch! Een van de raadsheren droeg een marine uniform, maar deze raadsheer viel niet op. Hij zegt nooit een woord. Het is dus mogelijk, dat Kuiters dat blauwe uniform en die knopen niet heeft gezien. Uit een dergelijk vooroordeel, geheel tegenovergesteld aan de gevoelens, die dames voor uniformen hebben en hebben gehad, kan de lezer afleiden, dat er aan Gerardus Kuipers een steek los is. De procureur – fiscaal en de president hebben het zelf gezegd en zo te zien klopt die overweging ook wel. Want Kuiters is (nu) een vreemd persoon. Hij kwam binnen met de rechterarm in een doek zo groot als een laken en zijn linker pols zat ook al in het verband. Hij heeft meer dan eens neigingen zijn polsen over glas of staal te halen. En gezien die lappen is hem dat kort geleden gelukt. Dan verbergt hij een deel van zijn gezicht achter een bruine sik. Hij ziet er nu uit als Mephisto, de afgezant van de duivel. Dat was hij zonder sik in oorlogstijd. Af en toe begon gistermorgen zijn neus rood aan te lopen en dan wisten we ’t al: ,,Daar komen de Waterlanders”. En die kwamen. Dan klopten parketwachters of verplegers, (er was geen onderscheid) hem op de rug en dan werd Mephisto rustig. Minder met verantwoordelijkheid belaste heren als de leden van het Hof noemden hem een simulant. Een man, die nu de zenuwlijder speelt, maar die in oorlogstijd dingen aan de hand haalde waar een man, die niet met verband liep, twintig jaar voor zou hebben gehad. Hij kwam eraf met een straftijd gelijk aan zijn voorarrest. Verder werd hij ter beschikking gesteld van de regering. Hij werd, toen hij dat vernam, plotseling zeer helder, want met zijn sik in de hoogte vroeg hij wanneer hij dan uit dat gesticht mocht. Als hij over, laten we zeggen een jaar, dat verblijf daar wel welletjes vindt, geen polsen meer doorsnijdt, geen ruiten meer ingooit, dan zal hij misschien normaal worden. Want bepaald krankzinnig was hij niet. Toen een getuige het woord van hem overnam, zei hij scherp: ,,Hé, wie heeft hier het woord, jij of ik?” Hij rolde even uit zijn rol. Hij eindigde met een huilbui. Vanwege het effect. Buiten op de Herengracht, waar de lente in de bomen hing, zei een Amsterdammer, die een vrije dag genomen had om de zitting bij te wonen: ,,Hij het se eige d’r fanuit gedraoid”. Wij dachten er allemaal zo over. Dat dachten de Zaandamse pontwachters ook. ,,In de oorlog, toen wij werden weggehaald, was ie normaal”. 

BIJZONDER GERECHTSHOF: Savi liep zomaar een beetje mee.

Het gebeurd slechts bij hoge uitzondering, dat de president van het Bijzonder Gerechtshof te Amsterdam bijna onmiddellijk na de eis uitspraak doet. Dat gebeurde gistermiddag tien minuten over vier. Mr.M.H.Gelinck, procureur – fiscaal bij het Hof eiste tegen Gerardus Kuiters, Amsterdammer, 32 jaar oud, zes jaar gevangenis met aftrek van voorarrest en terbeschikkingstelling aan de regering voor het leven. Mr. E.H.F.W. Schaeck Mathon, uitspraak doende, stelde het vonnis vast op drie jaar en acht maanden (gelijk aan het voorarrest) en terbeschikkingstelling aan de regering. Kuiters was ten laste gelegd dat hij als handlanger van de Sicherheidspolizei J. (Sjef) Swolfs en diens echtgenote had gearresteerd, welke daad de dood van Swolfs ten gevolge had gehad. Verder werd hij schuldig bevonden aan het arresteren van zes leden van het personeel van de Hembrugpont, van de heer A. Bicker, opzichter van de Noritfabriek en van de heer J.A. Manus van der Jagt, boekhouder van deze fabriek. Allen wegens het verbergen van radiotoestellen. Ten derde wegens het arresteren, de dood ten gevolge hebbend, van de Amsterdammer F.J.Koppers.

 DE ARRESTATIE VAN SWOLFS

 ,,Gaat u maar rustig zitten” zei de president, toen Kuiters, in lappen gewonden, met grote staarogen binnen kwam. ,,Kalm aan, rustig blijven”. Het klonk vriendelijk, zoals wij dat trouwens van alle presidenten gewoon zijn. Kuiters begon direct al te huilen. Iedereen keek bezorgd. ,,Ik heb het gedaan” snikte hij. Twee mannen ondersteunden hem. Het lange haar viel hem achter de oren. ,,U bent al sedert Juli 1945 gedetineerd hé?” ,,Door de Duitsers”. ,,Nee dat was in 1944. Toen werd u door de Duitsers gearresteerd”. Kuiters had in dat jaar een dame, die op het Muntplein in Amsterdam liep, van haar tas beroofd. Dan komt zijn verhaal. In 1943 was hij naar een zekere Jo Ros gegaan, die werkzaam was bij de S.D., en die had hij aangeboden werk te doen. De S.D. had reeds enige Zaandamse illegale werkers gegrepen, doch J. Swolfs bleef onvindbaar. Ros gaf Kuiters opdracht naar Zaandam te gaan om drank te kopen bij Swolfs. En Kuiters ging. De eerste keer was Swolfs niet thuis. Veertien dagen later kwam hij weer. Toen was Swolfs wel thuis. Kuiters gaf voor onderduiker te zijn en wist Swolfs en zijn vrouw zover te krijgen, dat zij hem een nacht zouden onderbrengen in hotel Reitsma. Voor ,,Flora in de Westzijde trok Kuiters toen een revolver. Hij vervoerde beide vervolgens naar het politiebureau. Met Kuiters was ook zijn vriend Savi meegekomen en deze Savi zat tot aller verbazing niet in de verdachtenbank maar in die voor getuigen. Beide leverden Swolfs en echtgenote af aan Ragut en Tonny Jansen. Als eerste getuige kwam mevr. de wed. K. Swolfs de Boer. De enige vrouw in dit gezelschap. De president stelde het door Swolfs verrichte illegale werk vast. Hij vroeg de getuige ook waar de drank, aan Kuiters verkocht, voor diende. Getuige wist dat niet. Zij was, toen bleek welke rol Kuiters bij het politiebureau speelde, flauw gevallen. Politiechauffeur Van der Hoeven zat aan het stuur, toen het echtpaar Swolfs naar Amsterdam werd overgebracht. In de woning van Kuiters werd wat voedsel verstrekt. Getuige ,,Er was daar in dat huis een feestje.” Verdachte: ,,Er was geen feestje. M’n vrouw lag te bed. Misschien is mijn vrouw hier wel aanwezig.” Zoekend keek hij om naar de publieke tribune. Er was geen mevrouw Kuiters.De volgende getuige was criminal – secretar Ruhl. Nog steeds in het groene Duitse uniform. Waar Kuiters niet van schrok. Met zijn rozige handen op de rug keek Ruhl met zijn grote bruine ogen naar de president. Deze Ruhl spreekt met de vlotheid van een man, voor wie het afleggen van getuigenissen dagelijks werk is geworden. Als de president hem vraagt wat de S.D. in deze zaak heeft verricht, rukt hij met de schouders. Hij kent de naam S.D. niet. Rechter: ,,Nou ja Sicherheidsdienst dan”. Weer een ruk met de schouders. Men begint hier en daar te lachen. Verontwaardigd draait Ruhl zich om. Diepe rimpels in het voorhoofd. Zijn grote ogen gericht op de lachers, zegt hij ,, Wat zit men daar nu toch te lachen”. Voor zover ik weet heeft deze man gezegd N.S.B. er en N.S.K.K.er te zijn”, aldus de Duitser, ,, en hij heeft aangeboden ons te helpen. Ik wist, dat er een communistische groep een aanslag had gepleegd op een transformatorhuis bij Bruynzeel. De springstof daarvoor was afkomstig uit de Artillerie Inrichtingen. Franciska de Munch (Johanna Franciska de Munch – Siffels) uit Zaandam had mij gezegd, dat Swolfs daar werkte en dat hij voor de springstof had gezorgd. Omdat Kuiters voor ons wilde werken, heb ik de opdracht gegeven, dat hij Swolfs zou opsporen. Swolfs was voortvluchtig: wat kon deze man doen? Overigens ken ik Kuiters ook niet. Ik zie hem vandaag voor ’t eerst’. Ik gaf de opdracht buiten hem om. 

WODKA GEDRONKEN MET GENERAAL 

 Toen kwam Kuiters uit de hoek. Zijn wenkbrauwen trok hij op zijn neus, toen hij zei: ,,Ha, hij kent me niet. Weet Ruhl dan niet, dat ik met hem in het huis van een generaal wodka heb gedronken? Dat mot ie toch weten!” Daarna kwam Viebahn. Breed en bleek. Ook een deskundige in het afleggen van verklaringen. Hij doet dat al vier jaren. Van hem wilde de president weten, of Kuiters werd uitgezonden om een clandestiene drankstokerij of om Swolfs te ontdekken. Dat wist Viebahn niet. Vervolgens kwam Tonny Jansen. Een beetje bleek stond hij in zijn winterjas voor de rechter. ,,Waar woont u?” ,, Ik ben momenteel gedetineerd.” Het klinkt een tikje timide. ,, Was u in ’t politiebureau, toen Swolfs met zijn vrouw door Kuiters werd binnengebracht?” ,,jawel met Ragut.” ,,Wat gaf hij voor te zijn?” ,,Van S.D.! Ik wist eigenlijk niet wat ik er mee aan moest”. Jansen wendde voor, dat hij het plan had gehad Swolfs te waarschuwen. Maar het was al te laat. Kuiters zei echter, dat Jansen met enige agenten het huis van Swolfs reeds had omsingeld, toen hij het eerste (vruchteloze) bezoek bracht. Dat Ragut en zijn mannen bang als kinderen waren voor de illegalen, bleek uit een opmerking van Kuiters, die zei vijf minuten met Swolfs voor het bureau te hebben gestaan. Niemand durfde open te doen. Om die deur open te krijgen had hij een schot in de lucht gegeven! Toen waren ze angstig naar buiten gekomen. In plaats van illegalen stond daar Kuiters met zijn arrestant en lag een vrouw flauw gevallen op straat. De volgende getuige zou H. de Vogel moeten zijn. Doch die is ziek. Daarom verscheen de 33 jarige Amsterdamse koopman F.J.M. Savi. De man is niet gedetineerd. Het is een raadsel. Waar Kuiters was, was Savi. ,, Ik kende Kuiters. Reisde met hem mee naar Zaandam om een motorzijspan te kopen en toen zei hij dat hij even naar kennissen toe moest. Later zag ik, dat wij in het politiebureau waren. ,, Oh “ zei de president ,, Kon u dat niet zien, misschien? Beetje idioot, vindt u niet? Enfin, u bent getuige, geen verdachte.” Na de arrestatie van Swolfs, die nimmer terug kwam, had hij meegeholpen aan het vervoeren van de pontwachters. ,, Toen we bij de Norit waren, vroeg ik aan Kuiters wat de bedoeling was,” ,, Wel een beetje laat hè?” Ook Jansen was daarbij. En van der Meij, agent van de Zaandamse politie. Jansen kwam nog even vertellen, dat hij rechercheur Pel had gewaarschuwd, dat Swolfs zou worden gearresteerd. Het werd een beetje verward.  

INVAL IN DE NORIT

 Vervolgens stapten we geheel over naar de opsporing van radiotoestellen in de Norit te Zaandam. Ragut had tot tweemaal toe een anoniem schrijven ontvangen, waarin duidelijk was aangegeven waar radiotoestellen stonden. De brieven had Kuiters niet gezien. Kuiters: ,, Ik ben toen naar een pontwachter met een rood hoofd gegaan en ik heb hem gezegd: ,, gooi die toestellen weg, want er zit een verrader onder jullie.” Opeens gaat hij weer huilen. ,, Wie was de verrader?” vraagt Mr. Gelinck. Getuige Bicker, opzichter van de Norit, die evenals zes pontwachters en de boekhouder, vijf maanden in Vught heeft gezeten, zei wel te vermoeden wie de brieven schreef. Jansen schijnt het te weten.” Maar Jansen was al naar de cel gebracht. Bij iedere volgende getuigenis werd de naam Savi gehoord. Savi, die witjes in de getuigenbank zat. Manus van der Jagt, boekhouder, zei: ,, Savi had de leiding.” Rechter: ,, Met een lange of een korte ei Savi, U liep er maar een beetje bij hè, U was vriend en zakenvriend. En U kwam daar zomaar. U was er dagenlang bij eigenaardig, als u er niets mee te maken had, hè.” Vervolgens de brede pontwachter Blom. Tevoren had zijn collega K. Schouten al getuigd. ,, Wie waren er bij u toen U huiszoeking kreeg?” ,, Savi, van der Meij, Kuiters. Toen wij naar de cel in Zaandam werden gebracht, trok Savi een revolver. Hij zei: ,,wie heeft ,,Weg met Hitler”  en ,, Alles sal regkom“ in de cel geschreven?“  ,,Hij zou ons wel krijgen, zei hij.“ ,,Toevallig“, vond de president sarcastisch. ,,Van zo’n man, die maar een beetje meeloopt.” En dan te weten dat Savi nooit werd veroordeeld! Hij zat rustig in de getuigenbank en Kuiters huilde weer eens een deuntje.Toen de president aan Kuiters vroeg aan welke pontwachter hij later had gezegd de naam van de anonieme brievenschrijver na de oorlog te willen meedelen, greep de verdachte naar zijn hoofd. ,,Ik weet ’t niet, ik zou, ik vermoed, ik kan ze niet uit elkaar houden. Er zijn er zoveel.” De president hield zich bij de zaak en zei slechts: ,,De instructie tegen Van Noord is geopend.” Toen de procureur – fiscaal zijn eis had uitgesproken, stond Kuiters op. Hij haalde een schrift tevoorschijn. Het viel op de grond. Papieren waaiden weg. Snikkend stond hij daar ,,Allemaal dankbetuigingen… meneer… allemaal.” Hij zakte in de bank weg en huilde minutenlang. ,,Kijk eens aan”, zei de president vriendelijk, ,,allemaal van mensen, die U hebt geholpen?” Als zo’n man huilt, is zachtheid geboden. ,,Het hof zal er zeker rekening mee houden!” “De raadsman, Mr. Zeegers, wees op de zeer moeilijke jeugd van zijn (Pro Deo) client. ,,Uw jeugd was niet prettig , hè Kuiters?”, vraagt de president. ,, Nee … meneer…” ,,Ik heb ’t gelezen.” Em dan fluisterend tot de raadsheer: ,,Ik zal er maar niet teveel van vertellen.” Mr. Gelinck vond het onderzoek in deze zaak tamelijk slecht. Hij wilde niet beweren, dat Kuiters Swolfs als illegaal werker had gearresteerd. Kuiters was gezonden om een clandestiene drankstokerij te vinden. En daarom nam hij Swolfs mee. Verminderde toerekeningsvatbaarheid achtte hij aanwezig.

R.O. Veldzicht Avereest

R.O. Veldzicht Avereest

De verdediger stelde nog vast dat Kuiters na een verblijf in zes krankzinnigengestichten in Avereest op z’n plaats was. Na de uitspraak stond Kuiters op. Hij mocht wat zeggen. ,, Als ze maar niet naar een krankzinnigengesticht brengen. Ik heb tweeduizend inspuitingen gehad. En wanneer mag ik uit het gesticht Avereest? Dan zakte het doek over dit drama. Savi stapte naar huis als vrij man. Nog!   

Bronnen: Dagblad de Typhoon, (c) foto’s onbekend en Historische vereniging Avereest. (c) PDKAIH2017

Gebruikte afkortingen :

  • SD Sicherheits Dienst
  • NSB Nationaal Socialistische Beweging
  • NSKK National Sozialistisches Kraftfahr Korps